Παρασκευή, 13 Σεπτεμβρίου 2013

Η Ρεπούση και η διδασκαλία της ενιαίας ελληνικής γλώσσας


Γράφει ο Δημήτρης Λάμπρου
Δημοσιογράφος/
Εκδότης Περιοδικού ΒΟΙΩΤΙΑ




















Ουδέν κακόν αμιγές καλού. Οι συνεχείς προσπάθειες της βουλευτού της ΔΗΜΑΡ Μ. Ρεπούση να μοιάσει στη Ρόζα Ιμβριώτη επινοώντας αφορμές για λίγη δημοσιότητα δίδουν την ευκαιρία να διατυπωθούν νέες προτάσεις για τη διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας στην εκπαίδευση.
Οι υπουργοί Παιδείας της μεταπολίτευσης προχώρησαν καθένας στη  -δική του-  μεταρρύθμιση του εκπαιδευτικού συστήματος, σε ριζικές πολλές φορές αλλαγές που κανείς δεν μπορεί να τις χαρακτηρίσει επιτυχημένες. Μια από τις πλέον χαρακτηριστικές αποτυχίες των πολιτικών του υπουργείου Παιδείας ήταν η αδυναμία χάραξης μιας σύγχρονης και λειτουργικής γραμμής στο ζήτημα της γλώσσας που διχάζει από παλιά τον ελληνικό λαό.
Η διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας και επομένως και των φιλολογικών μαθημάτων σε όλες της βαθμίδες της εκπαίδευσης πάσχει και οφείλει να αλλάξει. Οχι επειδή το λέει η Ρεπούση αλλά διότι η εμπειρία δείχνει ότι τα ελληνικά υποβαθμίζονται διαρκώς εμφανίζοντας την εικόνα μιας γλώσσας με περιορισμένες εκφραστικές και παραγωγικές δυνατότητες, για να μην γίνει λόγος για την αισθητική διάσταση και τη ζημία που συμβαίνει εκεί.
Τα περισσότερα πάντως προβλήματα της ελληνικής γλώσσας σε σχέση με την εκπαιδευτική διαδικασία επιλύονται εύκολα αν θεωρήσουμε τα ελληνικά ως ενιαία γλώσσα που στη διαχρονική της εξέλιξη παρουσιάζει διάφορες ιστορικές και διαλεκτικές μορφές. Η ελληνική  αποτελεί μια από τις δύο ή τρεις γλώσσες που ομιλείται συνεχώς επί χιλιάδες χρόνια και δεν υπάρχουν σοβαρές επιστημονικές αντιρρήσεις για την ενότητά της.
Η αναγνώριση της μίας, της ενιαίας ελληνικής γλώσσας θα εισήγαγε στην εκπαίδευση το μάθημα Ελληνική Γλώσσα χωρίς διακρίσεις σε Αρχαία Ελληνικά, Νέα Ελληνικά κ.λπ.
Στις πρώτες τάξεις του Δημοτικού οι μαθητές θα διδάσκονται τη δημοτική με ετυμολογία και προς την Πέμπτη ή Εκτη μέσα από ιστορικές πηγές ή τα κείμενα του Ευαγγελίου ή άλλα θα γίνεται η πρώτη επαφή με την λεγόμενη Ελληνιστική Κοινή που είναι πιο εύκολο να αφομοιωθεί από τα παιδιά.
Σταδιακά στο Γυμνάσιο η διδασκαλία του μαθήματος Ελληνική Γλώσσα θα περιλαμβάνει δυσκολότερα κείμενα από τη μεσαιωνική ελληνική ή την καθαρεύουσα ή την αρχαΐζουσα. Στο Λύκειο πλέον θα διδάσκονται, ως φυσικά συνέχεια, τα Αρχαία Ελληνικά από τα κλασικά κείμενα του Θουκυδίδη, του Πλάτωνα και των άλλων τιτάνων του πνεύματος, με γραμματική, με συντακτικό και κυρίως με ετυμολογία. Αυτός ο τρόπος διδασκαλίας -που σημειωτέον εφαρμόζεται σε όλα τα άλλα μαθήματα και- που προβλέπει τη ομαλή μετάβαση από τα απλά στα σύνθετα, από τα εύκολα στα δύσκολα θα καταστήσει πιο κατανοητή στα παιδιά την εξέλιξη της ελληνικής στη διάρκεια των αιώνων.
Διαφορετικά από το μάθημα "Ελληνική Γλώσσα", πρέπει να είναι τα μαθήματα που αφορούν στα νοήματα, στην ουσία, στις ιδέες των αρχαίων κειμένων. Σ’ αυτά τα μαθήματα που μπορούν να έχουν πολλές κατευθύνσεις και ονόματα (π.χ. Ελληνική Γραμματεία) οι μαθητές από το Δημοτικό θα διδάσκονται από μετάφραση τους θησαυρούς της αρχαίας ελληνικής σκέψης: ποίηση, φιλοσοφία, θέατρο, ιστορία. Και της νεότερης σκέψης βέβαια με τη μεσαιωνική και νεότερη ελληνική γραμματεία και λογοτεχνία να ενσωματώνονται σταδιακά στην διδασκαλία.
Η αναγέννηση μιας κοινωνίας δεν μπορεί παρά να ξεκινά από την αναγέννηση της γλώσσας της που της στέρησαν βίαια οι ιδεολογικές εμμονές και τα σύνδρομα της ημιμάθειας και της μονομέρειας. 

6 σχόλια:

αι είπε...

Παρα το γεγονος οτι προκειται για κειμενο και οχι για βιβλιο ,μπορει να λειτουργισει ως διδακτικο εγχειριδιο απο τους ιθυνοντες.Εξαιρετικο και "η ενιαια ελληνικη γλωσσα" τα λεει ολα. Ευχομαι να διαβαστει το κειμενο σας σοβαρα,απο ολους.

βοιωτός είπε...

Υπερβάλλετε λίγο. Ασφαλώς σας ευχαριστώ πολύ, οι παρατηρήσεις σας είναι πάντοτε εύστοχες.

Ανώνυμος είπε...

Αντί άλλου σχολίου η απάντηση του Αλαβάνου (που και πού λέει και κανένα σωστό)
ο απόσπασμα της ομιλίας του Οδυσσέα Ελύτη στην τελετή απονομής του βραβείου Νόμπελ τον Νοέμβριο του 1979 επέλεξε ο Αλέκος Αλαβάνος για να απαντήσει στη Μαρία Ρεπούση σχετικά με τις γνωστές δηλώσεις της για τα Αρχαία Ελληνικά.

Ερωτηθείς σχετικά (alpha 9,89) ο κ. Αλαβάνος επικαλέστηκε τα λόγια του ποιητή για τη διαχρονική αξία που έχουν τα Αρχαία Ελληνικά, ως συστατικό μιας ζωντανής γλώσσας που συνεχίζει να ομιλείται χωρίς μεγάλες διαφορές στον ίδιο τόπο αλλά και σε όλα τα μήκη και πλάτη του κόσμου.

Με αφορμή την παραπομπή του πρώην προέδρου του ΣΥΝ, ας θυμηθούμε τι είχε πει ο Οδυσσέας Ελύτης 40 χρόνια πριν, στην τελετή απονομής του βραβείου Νόμπελ: «Είναι, το ξέρω, άτοπο ν' αναφέρεται κανείς σε προσωπικές περιπτώσεις. Και ακόμη πιο άτοπο να παινά το σπίτι του. Είναι όμως κάποτε απαραίτητο, στο βαθμό που αυτά βοηθούν να δούμε πιο καθαρά μιαν ορισμένη κατάσταση πραγμάτων. Και είναι σήμερα η περίπτωση.

»Μου εδόθηκε, αγαπητοί φίλοι, να γράφω σε μια γλώσσα που μιλιέται μόνον από μερικά εκατομμύρια ανθρώπων. Παρ' όλ' αυτά, μια γλώσσα που μιλιέται επί δυόμισι χιλιάδες χρόνια χωρίς διακοπή και μ' ελάχιστες διαφορές.

»Η παράλογη αυτή, φαινομενικά, διάσταση, αντιστοιχεί και στην υλικο-πνευματική οντότητα της χώρας μου. Που είναι μικρή σε έκταση χώρου και απέραντη σε έκταση χρόνου.

»Και το αναφέρω όχι διόλου για να υπερηφανευθώ, αλλά για να δείξω τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει ένας ποιητής όταν χρησιμοποιεί για τα πιο αγαπημένα πράγματα τις ίδιες λέξεις που χρησιμοποιούσαν μία Σαπφώ ή ένας Πίνδαρος π.χ. - χωρίς ωστόσο να έχει το αντίκρισμα που είχαν εκείνοι επάνω στην έκταση της πολιτισμένης τότε ανθρωπότητας.

»Εάν η γλώσσα αποτελούσε απλώς ένα μέσον επικοινωνίας, πρόβλημα δεν θα υπήρχε. Συμβαίνει όμως ν' αποτελεί και εργαλείο μαγείας και φορέα ηθικών αξιών. Προσκτάται η γλώσσα στο μάκρος των αιώνων ένα ορισμένο ήθος. Και το ήθος αυτό γεννά υποχρεώσεις.

»Χωρίς να λησμονεί κανείς ότι στο μάκρος είκοσι πέντε αιώνων δεν υπήρξε ούτε ένας, επαναλαμβάνω ούτε ένας, που να μη γράφτηκε ποίηση στην ελληνική γλώσσα. Να τι είναι το μεγάλο βάρος παράδοσης που το όργανο αυτό σηκώνει. Το παρουσιάζει ανάγλυφα η νέα ελληνική ποίηση»

Ανώνυμος είπε...

Εὔχομαι νὰ συνεχίσεις καὶ στὸ μέλλον, τὸ ἴδιο ἀταλάντευτος, τὴν ὀρθὴ πορεία ποὺ ἐξ ἀρχῆς ἐπέλεξες καὶ μὲ συνέπεια ἀκολουθεῖς. Εὖγε!

βοιωτός είπε...

8.50
Σας ευχαριστώ πολύ. Τα καλά σας λόγια με τιμούν ιδιαίτερα.

Ανώνυμος είπε...

Απο ποτε τα θεματα αυτα ειναι αρμοδιοτητα του κοινοβουλιου?