Η Ελλάδα στη δίνη της οικονομικής κρίσης

Γράφει ο Δημήτρης Λάμπρου
Δημοσιογράφος/
Εκδότης Περιοδικού ΒΟΙΩΤΙΑ















Ζητάτε να γράψω για τη διεθνή οικονομική κρίση και θα το κάνω, προς το παρόν σχολιάζοντας γενικά τις εξελίξεις χωρίς να υπεισέλθω σε ειδικά οικονομικά θέματα. Το σοφόν, ασφαλώς, θα ήταν να περιμένουμε λίγο ακόμη για να βεβαιωθούμε ως προς τη φορά του ανύσματος της παγκόσμιας οικονομίας. Ολα δείχνουν ότι είναι αρνητική αλλά καθώς υπάρχει ένα 10% τα χειρότερα να έχουν περάσει (και δεδομένης της ανάγκης του ανθρώπου να ελπίζει) ίσως οφείλουμε να εξαντλήσουμε τις όποιες πιθανότητες.

Anyway, δείτε.
Εφόσον τα πράγματα είναι όπως φαίνονται τότε είναι πολύ δύσκολα. Παρότι πολλοί -που δεν ασχολούνται με τα οικονομικά- πιστεύουν ότι η παγκόσμια οικονομία κινείται ανεξάρτητα σε ένα χαώδες παγκοσμιοποιημένο περιβάλλον η πραγματικότητα δεν είναι ακριβώς αυτή.

Σχηματικά μπορούμε βασίμως να υποστηρίξουμε ότι οι αγορές άγονται προς τη θετική ή την αρνητική κατεύθυνση δέσμια των επιλογών συγκεκριμένων υπερδιαχειριστών, οι οποίοι έχουν το προνόμιο να κατέχουν τις inside πληροφορίες, να ελέγχουν τη ροή τεραστίων κεφαλαίων, να συγκεντρώνουν την εμπειρία και να αξιοποιούν την παράδοση των οικονομικών οίκων που εκπροσωπούν ώστε να οσμίζονται και να επιταχύνουν την πορεία της αγοράς πρώτοι. Ολοι αυτοί οι γκουρού των αγορών, αυτοί που διαχειρίζονται το λεγόμενο smart money, είναι απαισιόδοξοι αυτές τις ώρες και αποσύρουν τις επενδύσεις τους.

Το σχήμα μέχρι στιγμής λειτούργησε ως εξής. Στην αρχή της δεκαετίας, και στο τέλος της προηγούμενης, το smart money, αγόρασε χαμηλά στα χρηματιστήρια όλου του κόσμου πυροδοτώντας την φρενίτιδα με τις μετοχές που και στην Ελλάδα άφησε πολλά θύματα πίσω της. Την εποχή ακριβώς που στη χώρα μας ο τελευταίος αγρότης είχε άποψη για την κεφαλαιακή επάρκεια της Alpha Bank και γνώριζε πότε θα αγοράσουν οι Γάλλοι τον Mαΐλλη το smart money άρχισε να αποχωρεί σταδιακά από τα χρηματιστήρια.

Τα συγκομισθέντα υπερκέρδη από τις μετοχές τοποθετήθηκαν στα ακίνητα που τότε, μόλις πριν από 6-7 χρόνια, θεωρούνταν υπερσυντηρητική επένδυση χαμηλής απόδοσης και πολλοί έσπευδαν να τα πωλήσουν φθηνά για να επενδύσουν στο χρηματιστήριο.

Φυσικά, οι πολλοί άργησαν να αντιληφθούν την αλλαγή πορείας των υπερδιαχειριστών όταν όμως η στροφή έγινε εναργής τότε όλοι στράφηκαν στα ακίνητα, δημιουργώντας μια νέα φούσκα παράλογων αξιών που και στη χώρα μας έχει λάβει τις γνωστές εξωφρενικές διαστάσεις.
Τώρα λοιπόν το smart money αποσύρεται ή έχει ήδη αποσυρθεί από τις επενδύσεις στα ακίνητα και η "φούσκα" ήρθε το πλήρωμα του χρόνου να σκάσει. Τίποτε άλλωστε δεν είναι αιώνιο, όπως θα σας πουν οι σοφοί γέροντες χρηματιστές. Τίποτε, εκτός πιθανόν από τα κέρδη των υπερδιαχειριστών που είναι για μια ακόμη φορά τεράστια.

Αξίζει να σημειωθεί εδώ παρενθετικά ότι και η FED με τον Αλαν Γκρίνσπαν στο τιμόνι της συνέβαλε στη δημιουργία της φούσκας των ακινήτων μειώνοντας τα επιτόκια για να αντιμετωπίσει το σκάσιμο της φούσκας των dot.com στη Wall Street και κατ΄αυτόν το τρόπο αυξάνοντας της χορηγήσεις στεγαστικών δανείων. Ο ίδιος ο Γκρίνσπαν είναι σήμερα εξαιρετικά απαισιόδοξος αφενός γιατί παραμένει βαθύς γνώστης της παγκόσμιας οικονομικής πραγματικότητας και αφετέρου διότι ανήκει, ως επίτιμο πλέον μέλος, στην ελίτ των υπερδιαχειριστών που ελέγχει τις οικονομικές εξελίξεις στην υφήλιο.

Ολα δείχνουν, λοιπόν, ότι η φούσκα των ακινήτων σκάει και οι συνέπειες είναι συγκεκριμένες, μετρήσιμες και τραγικές.
Το περίεργο είναι ότι παρά τα φαινόμενα η Ευρώπη κινδυνεύει πολύ περισσότερο από την Αμερική από τις επιπτώσεις της κρίσης. Αυτό συμβαίνει επειδή στις ΗΠΑ ο καπιταλισμός είναι από την ίδια τη νομοθεσία και την πολιτική παράδοση καταστροφικά δημιουργικός ή αν προτιμάτε δημιουργικά καταστροφικός. Οι αναδιαρθρώσεις της οικονομίας γίνονται πάνω στα ερείπια του προηγούμενου "παραδείγματος": η Lehman Brothers δεν είναι πια παραγωγική άρα ας κλείσει παρά τα 158 χρόνια κερδοδφόρας πορείας. Ο τρόπος αυτός αντιμετώπισης των κρίσεων πιθανόν να είναι άγριος για τα άτομα ξεχωριστά αλλά για την οικονομία, για την παραγωγή πλούτου, δουλεύει αποτελεσματικά...

Στην Ευρώπη αντίθετα η παράδοση της κοινωνικής προσέγγισης των οικονομικών φαινομένων δεν επιτρέπει στις κυβερνήσεις την αμερικανική ευελιξία και οι αναδιαρθρώσεις δεν επιτυγχάνουν εύκολα τους στόχους τους, με αποτέλεσμα μια ενδεχόμενη ύφεση να στοιχίζει πολύ περισσότερο σε πολλούς περισσότερους.
Επιπλέον λαμβανομένου υπ' όψιν ότι η Αμερική αποτελεί την ατμομηχανή της ζήτησης για τα ακριβά ευρωπαϊκά προϊόντα είναι φανερό ότι εάν πληγούν οι ΗΠΑ, το χτύπημα θα είναι μεγάλης έντασης και στη Γηραιά Ηπειρο.

Η Ελλάδα ως ουραγός της Ευρωπαϊκής Ενωσης βρίσκεται ήδη σε δυσχερή θέση και όπως αντιλαμβάνεστε μια ενδεχόμενη μεγάλη κρίση μπορεί να έχει καταστρεπτικές συνέπειες στην οικονομία της.

Ασφαλώς ο σημαντικότερος κίνδυνος έχει όνομα και λέγεται στασιμοπληθωρισμός. Σε αυτή την περίπτωση η ελληνική οικονομία θα βιώσει έναν παρατεταμένο χειμώνα και οι δομικές αναδιαρθρώσεις που τόσα χρόνια λόγω πολιτικού κόστους δεν πραγματοποιήθηκαν πιθανότατα θα συντελεστούν με πολλαπλάσιο κόστος και ίσως βίαια και οδυνηρά για στρώματα του πληθυσμού που θα δειχθούν ευάλωτα ή δυσπροσάρμοστα.

Δεν γνωρίζω αν (και) ο κ. Γιώργος Αλογοσκούφης, όπως άλλοι αξιωματούχοι, διαβάζει τη viotia. Ξέρω όμως τι πράττει ένας νοικοκύρης υπό αυτές τις συνθήκες για "να έχει δεμένο τον γάιδαρό του". Ισοσκελίζει τον προϋπολογισμό, πιθανόν δημιουργεί και κάποιο πλεόνασμα για να στηρίξει τις χαμηλού εισοδήματος τάξεις αν η θύελλα ενσκήψει βίαια και στην Ευρώπη. Και πιθανότατα η ακατανόητη εμμονή του υπουργού Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στην αύξηση της φορολογίας έχει τέτοιους στόχους: τη δημιουργία ενός "μαξιλαριού" που θα θωρακίσει κατά το δυνατόν την Ελλάδα από τις συνέπειες της επελαύνουσας διεθνούς οικονομικής κρίσης.

Τέλος, συμβουλές για την ατομική οικονομική συμπεριφορά ενός εκάστου δεν δύναμαι να δώσω. Εκτός από εκείνες που συνάγονται εκ των προεκτεθέντων...